HAYAT KİLİM GİBİDİR !
YAHYA AKSOY
Çankaya Köşkü’nde Atatürk’ü ziyaret eden bir öğrenci,hatıra defterine not düşmesi için uzatır. Atatürk, “Hatıra defterin hayat defterin olsun.Bütün anılarını burada yaz ki geleceğe armağan kalsın…”der.
“Hayatta kendi yolunu bulamayan başkasının yolunda yalpalar…”Muazzez İlmiye Çığ
Hayatı iyi oku kilim gibi doku, zeytin ağacı gibi koru. Asırlar öncesine uzana insanlar, halı, kilim ve ağaçlar üzerine söylenen ve yazılanlar yaşamın felsefesini geçmişten geleceğe taşımaktadır. Altaylarda dokunan pazırık halısı, Kaşkar ve Turfan'dan Orta Asya'ya ve oradan Anadolu'nun dört bir yanına taşınan el emeği, göz nurur ve ruh taşıyan dokuma sanatına hayat veren halı ve kilimlerin motiflerinde ve desenlerinde halkın kültürel kimliği bulunur. Geçmişi geleceğe taşır....
PAZIRIK halısı, eski Türk yurtlarından Altay Dağları'nın PAZIRIK vadisinde Hun kurganlarında bulunmuş olup, zaman olarak da M.Ö. V. ve III. yüzyıllar arasına ait olduğu belgelenmiştir.
Orta Asya'nın bağrından çıkmış olan özgün PAZIRIK HALISI ve ŞARK HALISI ,Türk halıcılık sanatının temelini oluşturmakta, bozkırda yaşayan ve gelişen Türk kültürünün temel değerleri olan "at-geyik-ağaç-kuş- su- ateş- toprak gibi atalar kültünü yansıtmaktadır. " Şark kültürü ve sanatı değerlerinin, efsanelerden gerçeğe uzanan özünü ,Şamanizmin izlerini ve bütün gizemini, şark halısının ilmikleri arasında bulabiliriz.
Kurganlardan çıkan buluntu PAZIRIK halısının bozulmamış renkleri, desenleri ve motiflerinde yer alan, göbeğinde simetrik kareler içerisinde çiçek motifleri, bunun çevresini saran çizgiler arasında sıralanmış uyumlu geyik desenleri,onu saran çerçevede yıldızlar, onu saran çerçevede geleneksel kıyafetli birbirini izleyen atlı biniciler ve en son dış alanda toprak ve suyu simgeleyen saçaklar, cennet kuşu motifleri, at haşaları, ayin figürleri, bukleler, dolamalar,lüleler ,ilmikler bize çok ayrıntılı kültür ve sanat sayfaları açmaktadır.
Altay'larda eski Türk budunlarının yurtlarında Pazırık ve Başadur bölgelerinde, kurganlardan asırlar sonra çıkarılan PAZIRIK halısı, dokuma sanatında, renk, ışık, desen, ahenk, ruh ve anlam bütünlüğü ilmiklerle sarmalanmıştır. PAZIRIK halısı kitaplara, kataloglara, şiirlere ve makalelere sığmayacak otantik ve özgün bir yüceliktedir.
Petrograd Eremitage Müzesi'nde bulunan Altay kazılarında ortaya çıkan buluntular arasında yer alan ve ahşap zeminde üzeri cam kaplamalı koruma alanı içerisinde özel korumalı demir kapılar ardında saklanan Pazırık halısı'na ait en güzel örnekleri görmek kolay olmamakta.
Halı ve kilimleri ile ünlü Milas için şiir yazan Maksut doğanIn ifadesiye ;”…Milas köyleri düz ayak değil/İçime yığılı durur yollar/ Alıp başımı gidesim gelir/ Fesleğen Yaylasında nar yeyip/ Karacahisar halısına binesim gelir/ Başımda bulutlardan bir sarık/ Dur durak bilmeyen insanlara/Sususz kalmış derelere varasım gelir.”
"Ruh neşesini çalışmakta bulur."SHELLE./Bir Uygur atasözünün ifade ettiği gibi " Yer doymazsa er doymaz.”/“Dünya durmayan bir salıncaktır:Orada her şey toprak, Kafkas’ın kayalıkları ,Mısır’ın piramitler,hem çevresiyle birlikte,hem de kendi kendine sallanır.” Montaıgne